2026 жылғы 7 ақпанда Алматы қаласында «Қазақстанның жаңа Конституциясы - қазақстандық қоғамның жаңа мән-мағынасы мен құндылықтарын қалыптастыру» тақырыбында сарапшылық талқылау өтті. Іс-шараны Қазақстан Республикасының Ғылым және жоғары білім министрлігінің Ғылым комитетіне қарасты Философия, саясаттану және дінтану институты (ФСДИ) ұйымдастырды. Талқылау жаңа Конституция жобасын жан-жақты талдау, ғылыми қауымдастық өкілдері мен Конституциялық комиссия мүшелері арасында пікір алмасу, сондай-ақ қазіргі заманғы конституциялық өзгерістерді түсіндіру және бағалау тәсілдерін айқындау алаңы болды.

Диалогтың кешенді әрі салалықаралық сипатқа ие болуын қамтамасыз еткен талқылауға ғылыми қоғамдастық өкілдері, сарапшылар және Конституциялық комиссия мүшелері қатысты.

Парламент Мәжілісінің депутаты Үнзила Шапақ өз сөзінде жаңа Конституция жобасында халықаралық және ұлттық құқық арасындағы үйлесімге назар аударды. Ол халықаралық құқық принциптерін, жалпыадамзаттық құндылықтарды, адамның құқықтары мен бостандықтарын бекіту және Қазақстанның халықаралық міндеттемелерін ұлттық құқықтық жүйеге интеграциялау құқықтық реттеудің теңдестірілген әрі заманауи моделін қалыптастыратынын, сондай-ақ бұл құқықтық айқындықты қамтамасыз етіп, халықаралық нормаларды мемлекеттік егемендік қағидатымен үйлестіруге мүмкіндік беретінін атап өтті.

А.Байтұрсынов атындағы Тіл білімі институтының директоры, Конституциялық комиссия мүшесі Анар Фазылжан Конституция жобасының гуманитарлық және құндылықтық аспектілерін атап өтіп, тілдік саясаттың, мәдени-идентификациялық факторлардың және реформалардың гуманитарлық өлшемінің маңыздылығын ерекше айтты. Оның пікірінше, осы факторларды ескеру қоғамдық дамудың сабақтастығын сақтауға, мәдени алуандылықты нығайтуға және қазақстандық қоғамның тұрақты құндылықтық бағдарларын қалыптастыруға ықпал етеді.

ФСДИ бас директорының ғылыми жұмыс жөніндегі орынбасары Шолпан Джаманбалаева ұсынылған өзгерістердің әлеуметтік аспектілеріне сарапшылық талдау жасап, конституциялық нормаларды қалыптастыру барысында әртүрлі әлеуметтік топтардың, әлеуметтік институттардың мүдделері мен азаматтық қатысу механизмдерін ескеру жөніндегі ғылыми қоғамдастықтың рөлін ерекше атап көрсетті.

ФСДИ Салыстырмалы саяси зерттеулер орталығының жетекшісі Айдар Әмребаев жаңа Конституция жобасын талдауға кешенді ғылыми көзқарастың маңыздылығын атап өтіп, елдің тұрақты құқықтық және әлеуметтік дамуын қамтамасыз ететін мемлекеттік және қоғамдық институттардың өзара іс-қимылының теңгерімді моделін қалыптастырудағы сарапшылық қоғамдастықтың рөлін атап өтті.

ФСДИ Әлемдік және қазақ философиясы орталығының жетекшісі Серік Нұрмұратов жаңа Конституция жобасын талқылауға қоғамда жоғары қызығушылықтың бар екеніне назар аударып, тұрақты құқықтық тәртіптің негізі ретінде негізгі конституциялық қағидалардың және құқықтық нормалардың сабақтастығын сақтау маңызды екенін атап өтті.

Талқылау қорытындысы бойынша қатысушылар жаңа Конституция жобасы құқықтық және қоғамдық дамудың сапалы жаңартылған моделін қалыптастыратынын, ол құндылықтық бағдарларды, институционалдық реформаларды және заманауи құқықтық стандарттарды біріктіретінін айтты.

Кездесу мемлекет пен қоғамды жаңғыртудың маңызды кезеңі ретінде конституциялық реформа курсына ғылыми және сарапшылық қоғамдастықтың қолдауын растады.