Философия, саясаттану және дінтану институты

Философия, саясаттану және дінтану институты

Философия, саясаттану және дінтану институты

Философия, саясаттану және дінтану институты

« Проблемы духовного формирования личности в условиях целостного переформатирования общества»
Научно-исследовательские проекты 2023-2025 гг.
« Проблемы духовного формирования личности в условиях целостного переформатирования общества»

Название научно-исследовательской работы:

« Проблемы духовного формирования личности в условиях целостного переформатирования общества»

Руководитель проекта: Нурмуратов Серик Есентаевич, главный научный сотрудник Института философии, политологии и религиоведения КН МНВО РК, Директор Центра философии: доктор философских наук, профессор (https://orcid.org/0000-0003-2038-3056; Author ID в Scopus: 57197868107 )

Исполнители проекта:

1. Курманғалиева Г.Қ. (h-index: 2; https://orcid.org/0000-0001-6870-0239; Author ID в Scopus: 57192669642)

2. Барлыбаева Г.Ғ. (h-index: 1; https://orcid.org/0000-0003-1268-0763; Author ID в Scopus: 57219246224)

3. Сартаева Р.С. (h-index: 2; https://orcid.org/0000-0003-0526-0875; Author ID в Scopus: 57193226186)

4. Қоянбаева Г.Р. (https://orcid.org/0003-0942-6692)

5. Нүсіпова Г.И. (h-index: 1; https://orcid.org/0000-0003-4570-0484; Author ID в Scopus: 57210835449)

6. Жаңабаева Д.М. (h-index: 1; https://orcid.org/0000-0001-7718-4459; Author ID в Scopus: 57214670648)

7. Ержанова А.Ж. (h-index: 1; https://orcid.org/0000-0002-6791-9025; Author ID в Scopus: 58030143700)

8. Кәрібаев О.O. (https://orcid.org/0000-0001-8343-3896)

 

Цель проекта – целостный анализ проблем духовного становления личности на основе ценностно-мировоззренческого исследования исторических изменений, происходящих в стране на современном этапе..

Задачи на 2023 год:

- Определение теоретико-методологических и научно-концептуальных ориентиров на основе всестороннего рассмотрения темы научного исследования.

- Систематизация научно-теоретических представлений о бытии человека посредством анализа различных аспектов, исторически сложившихся характеристик, формирования и развития человеческой личности.

-Выявление противоречивых состояний в человеческом бытии посредством уникального философского анализа комплексной изменяющейся ситуации современного казахстанского общества.

 

Достигнутые результаты за 2023 год:

- На основе всестороннего рассмотрения темы научного исследования и других векторов исследования определены теоретико-методологические, научно-концептуальные ориентиры;

- проведены критические экспертизы научной и философской литературы в мировой и отечественной гуманитарной сфере;

- обобщена научная источниковедческая литература;

определены социально-философские основы исследования личности в процессе выбора теоретических подходов и методологий;

- показано, что в контексте исследования социально-философских оснований духовного формирования личности как предмета научного поиска феномена личности следует рассматривать как духовно-телесную единую целостность, как носитель нравственного долга в социуме;

-показано, что в феномене духовного формирования личности и социокультурные, и природные факторы обусловлены типом рациональности, национальным архетипом, а также внешними культурными и геополитическими влияниями.

- даны ценностно-мировоззренческие оценки различных исторически сложившихся теоретических позиций, касающихся личности и индивидуальности человека в отечественной и мировой философии, определены современный характер и значимость его основного содержания в современном обществе;

- проведен анализ конфликтных моментов в жизни общества и человека путем создания собственной уникальной философской интерпретации комплексно меняющейся ситуации современного казахстанского общества;

- определены теоретико-методологическая база и научно-концептуальное направление исследования на основе комплексного анализа проблемы формирования личности в условиях;переформатирования общества;

-выявлены базовые концепты исследования личности в историко-философском контексте.

- продемонстрирована важность личностного развития для установления принципов справедливости в обществе и выявлена трансформация мировоззренческих позиций в социуме в период переформатирования общества;

-теоретико-методологическое определение влияния проблем свободы и ответственности на формирование современной личности;

-систематизированы научно-теоретические представления о природе человеческой личности путем анализа различных философских аспектов ее становления и развития;проанализировано влияние современных технологических инструментов на развитие личности;

выявлено, что сущность человека, проблемы смысла и цели его бытия, его места и роли в жизни составляют сердцевину философии казахского Просвещения;

- установлено, что в творческом наследии представителей казахского Просвещения обнаруживается гуманистическая концепция и рационалистическая оценка смысла человеческого бытия, утверждение права человека на полноценную и счастливую жизнь на земле.

 

 

Публикации исполнителей за 2023 год:

1. «Шығыс пен Батыстың сұхбаты жүйесіндегі тарихи тұлғалар: сабақтастықтың философиялық қырлары»: республикалық дөңгелек үстелдің материалдар жинағы. –: ҚР ҒЖБМ ҒК ФСЖДИ, 2023. – 197 б.

2. Нурмуратов С.Е., Карибаев О. және т.б. Қазіргі ақпараттық кеңістіктегі мультимедиа құбылысын мәдени-әлеуметтік тұрғыдан талдаудың ерекшеліктері» // 2 (82) 2023. С. 12-21.| Аль-Фараби. ISSN 1999-5911

3. Сартаева Р.С., Нурмуратов С.Е. К вопросу социально-философских оснований духовного переформатирования общества и личности // Адам әлемi. – 2023. – №3. – С. 77-87.

4. Нұрмұратов С.Е. Заманауи қазақ философиясының түркілік негіздері // Актуальные проблемы Астана Сборник материалов IV Международной научно-теоретической конференции «Актуальные проблемы мировой философии» (Астана-Алматы, 2023 г. офлайн-онлайн). – Астана: Л.Н.Гумилев атындагы ЕҰУ баспасы, 2023. – 437 б. - 381-387 бб.

5. Нұрмұратов С.Е. Мәдени дәстүрлердің құндылықтық мазмұны // Трансформация кезеңіндегі Қазақстандық қоғамның дамуының гуманитарлық аспектілері. Халықаралық ғылыми-практикалық конференция материалдары. Қызылорда, 2023.-348 б. 327-331 бб.

6. Нұрадин Г., Жаңабаева Д.М. Жастардың отбасылық өмірі: Абай мұрасы аясында философиялық талдау//Аль-Фараби№ 3 (83) 2023. С. 13-26.

7. Нұрмұратов С.Е. Мәшхур Жүсіп Көпейұлы - қазақстың көрнекті тұлғасы // "Ұлы даланың діни тұлғалары және рухани бірегейлік мәселесі". Конференция материалдары. Алматы: Нұр-Мүбарак баспасы, 2023.- 223б. 149-157 бб. (Сатершинов Б.М., Шағырбай А.Д.)

8. Нұрмұратов С.Е., Сартаева Р.С. Тарихи тұлғалардың ұлттың рухани әлемін қайта пішімдеуіне қосатын үлесі // Шығыс пен Батыстың сұхбаты жүйесіндегі тарихи тұлғалар: сабақтастықтың философиялық қырлары». Республикалық дөңгелек үстел материалдары. Алматы, 2023- 197б. 21-30 бб.

9. Нүсіпова Г.И. Әл-Фараби мұрасы қайырымдылық пен әділеттілік қағидаттары // «Шығыс пен Батыстың сұхбаты жүйесіндегі тарихи тұлғалар: сабақтастықтың философиялық қырлары»: республикалық дөңгелек үстелдің материалдар жинағы. – Алматы: ИФПР КН МНВО РК, 2023. – С. 100-105.

 

Задачи на 2024 год:

- Предоставить сравнительные характеристики на основе критического анализа представлений об особенностях формирования и развития личности в восточной и западной философской традиции.

- Определение доминирующих ценностей в системе ценностей личности путем анализа различных мировоззренческих ориентиров в исторической памяти казахского народа, начиная с тюркского периода, с классификацией национального менталитета, традиций и обычаев.

- Социально-философское осмысление изменений, соответствующих современным требованиям в общественном сознании нации, и оценка сложных изменений в мире личности в сjdhtvtyyjvобществе.

 

Достигнутые результаты за 2024 год:

- Систематизированы научные критические оценки, посвященные отражению личностного облика в познавательных, ценностных и феноменологических процессах, возникших в результате диалога восточной и западной культур в философской теории и практике. Сделан вывод о том, что в философских концепциях Востока и Запада ключевые свойства человека как личности — свобода, творчество и духовность — осмысляются с позиции двух различных ментальностей. Выявлено, что в процессе познавательных и ценностных взаимодействий, возникших из диалога восточной и западной культур, формирование современной личности происходит через призму свободы и ответственности. Показано, что одной из актуальных проблем является анализ влияния вопросов свободы и ответственности на формирование и развитие личности в философских традициях Востока и Запада с учетом их культурных и философских различий. Исследовано, что в результате тысячелетних сложных взаимоотношений между Востоком и Западом сформировались новые идеи, обычаи и образы жизни, которые повлияли на мировоззрение личности. Тема научного исследования всесторонне рассмотрена с точки зрения проблемы диалога Востока и Запада, определены теоретико-методологические и научно-концептуальные ориентиры раздела. Систематизированы научные оценки, посвященные отражению личностного облика в уникальных познавательных и ценностных процессах, возникших из диалога восточной и западной культур. Проведен аналитический обзор разносторонней научной и философской литературы, как мировой, так и отечественной гуманитарной сферы, а также собраны новые данные по теме.

- Сформированы целостные и научно обоснованные мировоззренческие концепции, позволяющие осмыслить эволюцию образа личности в историческом сознании казахского народа. Обосновано, что исторические личности внесли значительный вклад в определение вектора развития и ценностных перспектив историко-культурного пространства казахского народа. Сформирован научно обоснованный мировоззренческий подход к пониманию проблемы формирования личности в историческом сознании казахского народа. Сделан вывод о необходимости рациональных действий подлинных созидательных исторических личностей для преодоления противоречий и трудностей исторических этапов с успешными результатами. Доказано, что казахское просвещение является одной из специфических национальных форм просветительской исторической реальности. Просветительское движение в Казахстане имело свои уникальные черты, обусловленные историко-национальными особенностями развития, историческим сознанием и национальным менталитетом, хотя во многом пересекалось с движениями в России и Западной Европе. Подтверждено, что казахские просветители способствовали формированию активной, просвещенной новой личности в соответствии с новыми общественными отношениями. Исследовано, что представители казахской просветительской философии были носителями нового мировоззрения и понимания человека и его места в мире. Они отражали в своих произведениях мысли и стремления своего времени, а также концепции бытия, морали и этики. Проведен анализ универсальных мировоззренческих установок в условиях современного общества, находящегося на этапе трансформации. Оценены философские основы исследования универсальной личности с применением новых теоретических подходов и методологий научного исследования. Авторами систематизированы научно-теоретические критические размышления посредством фундаментального философского и аксиологического анализа.

- Установлено, что духовный мир человека тесно переплетается с множеством исторических, культурных и социальных феноменов. Особенно подчёркнуто значительное влияние этнокультурных факторов на формирование личности как субъекта. Цель и новизна научного исследования заключаются в комплексном философском анализе понятия «личность» с целью описания духовной трансформации общества в её начальных и актуальных аспектах. Подчёркивается, что данное понимание должно основываться не на постмодернистском индивидуализме, а на новой онтологии в философии. Проведены критические исследования изменений ценностей и мировоззрения человека в казахстанском обществе с использованием историко-культурологических и социально-философских методов анализа. Выявлено, что проблема человека является вечной философской категорией, которая с древности привлекала внимание мыслителей. Постоянные изменения в жизни, человеческом знании и самой человеческой природе обуславливают неизменную актуальность этой проблемы. Анализируется, что в определённых исторических условиях вопросы человеческой сущности и системы его ценностей каждый раз обретают новую форму через осмысление, восприятие и понимание мира. В контексте формирования сетевой идентичности, под влиянием алгоритмов социальных сетей и идеологических матриц, индивидуализм, гедонизм и безответственность становятся средствами массовизации личности, что способствует её интеграции в процесс «массовизации» общества. Одним из ключевых аспектов современного глобального развития является переход от простой цифровизации к созданию единой цифровой платформы, которая приводит к феномену цифровой трансформации, нарушающей границы национальных государств и интегрирующей их в единое глобальное социально-культурное пространство. Это обновляет проблематику всех видов идентичности — от национальной до индивидуальной. Раскрыта роль исламской философии в формировании духовных основ казахстанского общества и ценностных координат современной казахстанской личности. В синкретическом сознании казахстанца религиозные идеи занимают важное место, формируя специфическое восприятие реальности. Рост интереса к религиозной составляющей определяется множеством социально-психологических факторов: экономическими, политическими и социальными дисбалансами, вызывающими чувство неопределённости и нестабильности, а также неэффективностью социализации, способной сформировать личность, соответствующую требованиям общества. В демократическом и светском пространстве казахстанского общества религиозные взгляды не могут быть единственным фундаментом жизненной позиции. Всеобщее светское образование вносит коррективы в религиозное мировоззрение, иногда вызывая психологические конфликты, которые могут быть разрешены рациональным анализом и синтезом религиозной картины мира, предложенным исламской философией. Исламская философия представляет собой рациональное осмысление религиозных догматов, дополненное критическим анализом вопросов формирования личности и общества, основанного на моральных компонентах. Исламская философия интегрирует в систему ценностей современного казахстанца способность рационально формулировать сложные социальные проблемы, понимать их скрытую природу и объективно анализировать социальные вопросы, влияющие на формирование личности. Подчёркивается необходимость использования потенциала исламской философии как рациональной формы мировоззрения, способной разрешать противоречия между верой и интеллектуальной идентичностью личности в стратегии духовного развития на государственном уровне. Методология исламской философии может стать основой для развития критического мышления в образовательной сфере, без которого невозможно существование в многовекторном идеологическом пространстве.

 

Публикации исполнителей за 2024 год:

           

  1. Serik Nurmuratov - Spirituality as the Basis of Human Development // International Journal of Religion 2024 Volume: 5| Number 10| pp. 4395–4404ISSN: 2633-352X (Print) | ISSN: 2633-3538 (Online)ijor.co.ukDOI: https://doi.org/10.61707/ghrw5y55 В соавторстве с Sergei Kolchigin, Dinara Zhanabayeva and Altay Taizhanov – 37 процентиль.

           2 The "Consent " in the cultural and civilizational development of Kazakhstan (socio-philosophical analysis) Aidana Yerzhanova – Serik Nurmuratov – Galiya Kurmangalieva // XLinguae, Volume 16 Issue 3, June 2023, ISSN 1337-8384, eISSN 2453-711X Скопус

   3 Құрманғалиева Г.К. Мұсылман философиясы тарихындағы адамның қоғамдық қырлары хақында // Әл-Фараби, №1, 2024. 16-28 б. ((Т. Тұмашбаймен бірге) КОКСНВО

           4 Нұрмұратов С.Е. Анимация өнерін мәдениеттану тұрғысынан кешенді зерттеудің философиялық аспектісі // Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ хабаршысы. 2024. № 1 (87). 34-44 бб. (Бурибеков О.С. пен бірге). КОКСНВО..

   5 Карибаев О. Образ ученого в казахской этике // Әл-Фараби, №2, 2024. 24-36 б. (А. Азербаевпен бірге) КОКСНВО.

    6 Нүсіпова Г.И., Барлыбаева Г.Г. Тұлғаның рухани қалыптасуы: еркіндік және жауапкершіліктің арақатынасы // Адам әлемі, № 3, 2024. 45-54 бб. КОКСНВО.

    7    Нұрмұратов С.Е.Зерделі еңбек зияткер ұлтты қалыптастырады // Ақиқат. 2024. № 8. С. 99-102.

            8. Нұрмұратов С.Е., Жанабаева Д.М. Қоғамның қайта пішімделуі кезеңіндегі тұлға феноменін зерделеу // Академик Қ.И.Сәтбаев феномені және ХХ ғ. Отандық ғылым: қазіргі ұстанымдар мен пәнаралық зерттеу мәселелері. Халықаралық ғылыми-теориялық конференция материалдары. Алматы, 2024.- 264 б. 44-48 бб. Ғылым ордасы. 03 сәуір.

             9. Нұрмұратов С.Е. Адамның рухани кемелденуі метатарихи мәселе // Ғұмар Қараштың философиялық және діни-саяси қызметінің әлеуметтік-мәдени негіздері. Республикалық дөңгелек үстел материалдар жинағы. – Сборник материалов республиканского круглого стола. Социокультурные основы философской и религиозно-политической деятельности Гумара Караш. – Алматы: ҚР ҒЖБМ ҒК Философия, саясаттану және дінтану институты, 2024. – 132 б. 7-14 бб.

             10 Нұрмұратов С.Е. Ахмед Иүгiнекидiң әлеуметтік философиясы хақында // Жошы ұлысы кезеңіндегі әлеуметтік-философиялық мәселелер. Республикалық дөңгелек үстел материалдар жинағы. – Сборник материалов республиканского круглого стола. Социально-философские проблемы эпохи улуса Джучи. – Алматы: ҚР ҒЖБМ ҒК Философия, саясаттану және дінтану институты, 2024. – 136 б. 10-18 бб.      (Ерғали І.Е. бірге авторлықта)

             11 Нүсіпова Г.И. Абай – даналық әлемі // «Академик Қ.И. Сәтбаев феномені және ХХ ғ. Отандық ғылым: қазіргі ұстанымдар мен пәнаралық зерттеу мәселелері»: халықаралық ғылыми-теориялық конференция материалдарының жинағы. – Алматы: Ш.Ш. Уәлиханов атындағы Тарих және этнология институты, 2024. – 264 б. – каз., рус. 113-116 бб.

            12 Сартаева Р.С. Трансформация современного мега-социума: к вопросу феномена «массовизации» личности (философский подход) // Экономика и право Казахстана. – 03-04. 2024. - №2 (572). – С. 2-7.

    13 Барлыбаева Г.Г. Өтеміс қажының “ Шыңғыснаме” шығармасының дүниетанымдық негіздері // Жошы ұлысы кезеңіндегі әлеуметтік- философиялық мәселелер. Республикалық дөңгелек үстел материалдар жинағы. - Алматы: ҚР ҒЖБМ ҒК Философия, саясаттану және дінтану институты, 2024. - 37-50 бб.

    14 Нүсіпова Г.И. Хұсам Кәтиб шығармаларындағы әділеттілік ұстанымы. Жошы ұлысы кезеңіндегі әлеуметтік-философиялық мәселелер. Республикалық дөңгелек үстел материалдар жинағы. – Алматы: ҚР ҒЖБМ ҒК Философия, саясаттану және дінтану институты, 2024. – 75-82 бб.

    15 Нұрмұратов С.Е. Бөлекбаев оқулары. «Шығыс өркениеті: тарих. мәдениет. тіл» атты Республикалық дөңгөлек үстелде «Түркі философиясының басым бағыттары хақында» атты баяндама жасалды. Абылай хан атындағы ҚазХҚӘТУ. 26 қаңтар 2024.

            16 Нұрмұратов С.Е Халықаралық дөңгелек үстел тақырыбы: «Түркі дүниесіндегі адал азамат қалыптастыру концепциясының өзекті мәселелері». «Түркі философиясының адам тұлғасын сипаттауы: құндылықтық қырлар» тақырыпта баяндама жасалды. 08 февраля 2024 г. КазНПУ имени Абая.

            17 Нұрмұратов С.Е. «Әл-Фараби мен Абай философиясының құндылықтық үйлестігі" тақырыбында «Әл-Фараби және қазақ халқының рухани мұрасы» . Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-дағы III Халықаралық Фараби форумда баяндама жасалды. 04 сәуір 2024 ж. (Нүсіповамен бірге)              

           18 Нұрмұратов С.Е. «Адал адам» парадигмасы және тұлға мәселесі // «Әділ Қазақстанның қалыптасуы қонттекстіндегі «Адал азамат» парадигмасының маңызы» Халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференциясында баяндама жасалды. 18 қазақ 2024 жыл.

    19 Барлыбаева Г.Г. Доклад на тему «Концепция «толық адам»  в философском учении Абая» на Круглом столе «Концепция “tolyq adam” и вызовы 21 века» 17 апреля 2024 года в Алматы, Менеджмент Университет, г. Алматы

            20 Барлыбаева Г.Г. Этическое философствование Абу Насра аль-Фараби и духовное наследие казахского народа // Материалы Международной научно-практической конференции «Аль-Фараби и духовное наследие казахского народа», посвящ. 90-летию КазНУ им. аль-Фараби. 04.04.2024. (доклад в издании).

            21. Барлыбаева Г.Г. «Казахская философия как феномен мировой философской мысли» тақырыбында Рим қаласындағы XXV Дүниежүзілің философиялық конгресте баяндама жасады, 5 тамыз 2024 жыл.

    22 Нүсіпова Г.И. «Свобода как понятие и достояние субъекта» тақырыбында Рим қаласындағы XXV Дүниежүзілің философиялық конгресте баяндама жасады, 5 тамыз 2024 жыл.

 

БАҚ жарияламындары

 

            23 Нүсіпова Г.И. Ғылым – тұрақты болашақтың кілті (11 ақпан – Ғылымдағы әйелдер мен қыздардың халықаралық күні) // Facebook. 08.02.2024.

           24 Нұрмұратов С.Е. Академик Қ. Сәтбаев туралы сұхбат/. 03. 04.2024.

   25   Нүсіпова Г.И. Қыздарға ғылымда да орын бар (сұхбат) // Алматы ақшамы, 11 маусым 2024 ж.

 

 

Научные результаты исследования 2025 г.

Определено влияние религиозных ценностей и традиционной культуры на становление личности в современном мире; оценена феноменальная природа состояний когнитивного диссонанса во взглядах личности в период современного мировоззренческого плюрализма; выявлены возможности национальных традиций для формирования личности. В результате научного анализа среди основных научных характеристик исследования определена его инновационная значимость, соответствующая эпохе цифровизации.

Внедрение результатов исследования в практическую деятельность

Научные результаты были опубликованы в виде научных статей, подготовленных авторами, в ряде научных журналов, в том числе рекомендованных КОКСНВО и зарубежных рейтинговых журналах с ненулевым импакт-фактором, а также представлены на международных научных конференциях, конгрессах и семинарах. Они могут быть использованы в разработках научно-исследовательских институтов и в лекциях в вузах страны.

 

2025 жылғы жоба бойынша жарияланымдар

 

Шетелдік жарияланымдар

  1. Barlybayeva G., Nussipova G., Keldinova A. «The Role of Spiritual Values in Personality Formation in the Context of Modern Social Transformation» // Space and Culture, India. Scopus (баспада).

 

Отандық жарияланымдар

Монография

  1. Жаңабаева Д.М. Қазақ мәдениетінің даму үрдісі: дәстүр мен жаңашылдық. Монография. – Алматы: ҚР ҒЖБМ ҒК Философия, саясаттану және дінтану институты, 2025. – 224 б.
  2. Қоғамның өзгерістері кезеңіндегі тұлғаның қалыптасуы. Ұжымдық монография. – Алматы: ҚР ҒЖБМ ҒК Философия, саясаттану және дінтану институты, 2025. – 292 б.

Мақалалар

  1. Нұрмұратов С.Е. Адамның тұлғалық қалыптасуы: дүниетанымдық мәселелер // Адам әлемі. №1, 2025. 12–21 бб. https://doi.org/10.48010/aa.v103i1.756 ҒЖБССБҚ.
  2. Барлыбаева Г.Ғ., Нүсіпова Г.И., Чермухамбетов Е.Н. Түркі философиясындағы адам мәселесі // Әл-Фараби, №1, 2025. 3–17 бб. https://doi.org/10.48010/2025.1/1999-5911.01 ҒЖБССҚК.
  3. Карибаев О.О., Симтиков Ж.Қ. Исламдағы әлеуметтік жауапкершілік пен әділеттілік мәселелерінің ерекшеліктері // Әл-Фараби. №2(90), 2025. 142–156 бб. https://doi.org/10.48010/2025.2/1999-5911.12 ҚР ҒЖБССҚК.
  4. Нұрмұратов С.Е. Қазақ философиясындағы адам мәселесі және Абай философиясы // Абай феномені және жаңа танымдық өрістер. Халықаралық конференция материалдары. Әуезов оқулары – 23. Шымкент, 2025. – 449 б. 427–432 бб.
  5. Нұрмұратов С.Е. Тұлғаның қалыптасуы мен дамуының ғылыми-теориялық мәселелері: аксиологиялық аспектілер // Қоғамның өзгерістері кезеңіндегі тұлғаның қалыптасуы. Ұжымдық монография. – Алматы: ҚР ҒЖБМ ҒК ФСДИ, 2025. – 11–18 бб.
  6. Нұрмұратов С.Е., Жаңабаева Д.М. Шығыс пен Батыс сұхбаты аясында әмбебап тұлға мәселесінің философиялық пайымдалуы // Қоғамның өзгерістері кезеңіндегі тұлғаның қалыптасуы. Ұжымдық монография. – Алматы: ҚР ҒЖБМ ҒК ФСДИ, 2025. – 19–37 бб.
  7. Нұрмұратов С.Е., Қоянбаева Г.Р. Ислам философиясындағы кемел адам идеалы хақында // Қоғамның өзгерістері кезеңіндегі тұлғаның қалыптасуы. Ұжымдық монография. – Алматы: ҚР ҒЖБМ ҒК ФСДИ, 2025. – 59–70 бб.
  8. Қоянбаева Г.Р. Ислам философиясындағы кемел адам идеалы хақында // Қоғамның өзгерістері кезеңіндегі тұлғаның қалыптасуы. Ұжымдық монография. – Алматы: ҚР ҒЖБМ ҒК ФСДИ, 2025. – 45–58 бб.
  9. Барлыбаева Г.Ғ. Қазақ ағартушылық философиясындағы жеке тұлғаның рухани қалыптасу мәселелері // Қоғамның өзгерістері кезеңіндегі тұлғаның қалыптасуы. Ұжымдық монография. – Алматы: ҚР ҒЖБМ ҒК ФСДИ, 2025. – 90–116 бб.
  10. Нүсіпова Г.И., Барлыбаева Г.Ғ. Қазақ қоғамындағы тұлғаның рухани қалыптасу үдерісі: еркіндік және жауапкершіліктің арақатынасы // Қоғамның өзгерістері кезеңіндегі тұлғаның қалыптасуы. Ұжымдық монография. – Алматы: ҚР ҒЖБМ ҒК ФСДИ, 2025. – 187–207 бб.
  11. Кельдинова А.Б. Қазақ зиялылары дүниетанымындағы жеке тұлғаның сипатталуы // Қоғамның өзгерістері кезеңіндегі тұлғаның қалыптасуы. Ұжымдық монография. – Алматы: ҚР ҒЖБМ ҒК ФСДИ, 2025. – 117–142 бб.
  12. Ержанова А.Ж. Қазақ дүниетанымдағы келісім концептісінің тұлғаның қалыптасуында алатын орны // Қоғамның өзгерістері кезеңіндегі тұлғаның қалыптасуы. Ұжымдық монография. – Алматы: ҚР ҒЖБМ ҒК ФСДИ, 2025. – 143–163 бб.
  13. Нүсіпова Г.И.. Еркіндік пен жауапкершілік құбылыстарының заманауи кезеңдегі тұлғаның қалыптасуына ықпалы // Қоғамның өзгерістері кезеңіндегі тұлғаның қалыптасуы. Ұжымдық монография. – Алматы: ҚР ҒЖБМ ҒК ФСДИ, 2025. – 237–248 бб.
  14. Карибаев О.О. Отандық кәсіби философияның тұлғалары және ұлт руханияты // Қоғамның өзгерістері кезеңіндегі тұлғаның қалыптасуы. Ұжымдық монография. – Алматы: ҚР ҒЖБМ ҒК ФСДИ, 2025. – 249–258 бб.
  15. Сартаева Р.С. Қазіргі кезеңдегі мега-әлеуметтің трансформациялануы мәселесі: адамның «бұқаралануы» құбылысы // Қоғамның өзгерістері кезеңіндегі тұлғаның қалыптасуы. Ұжымдық монография. – Алматы: ҚР ҒЖБМ ҒК ФСДИ, 2025. – 259–269 бб.

 

Дөңгелек үстел мен семинарларға қатысу

  1. Нурмуратов С.Е. «Туран» университетінде өткен «Туранский потоп» атты дөңгелек үстелде «Смысловые аспекты природных катаклизмов: междисциплинарный анализ» атты ғылыми баяндама жасады. 19 ақпан 2025 ж.
  2. Нұрмұратов С.Е. Қызылорда қаласында 2025 жылдың 08 мамырында өткен «Ер есімі – ел есінде» тақырыбындағы ғылыми семинарда «Тұлғаның тарихтағы рөлі» атты ғылыми баяндама жасады. 8 мамыр 2025 ж.