Философия, саясаттану және дінтану институты

Философия, саясаттану және дінтану институты

Философия, саясаттану және дінтану институты

Философия, саясаттану және дінтану институты

ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ БАҚЫТ ЖӘНЕ ӨМІРГЕ ҚАНАҒАТТАНУ. Өлшеу, салыстырмалы динамика және әлеуметтік теңсіздік

Книги


ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ БАҚЫТ ЖӘНЕ ӨМІРГЕ ҚАНАҒАТТАНУ. Өлшеу, салыстырмалы динамика және әлеуметтік теңсіздік

СОДЕРЖАНИЕ

ҚЫСҚАРТУЛАР ТІЗІМІ .................................................................................................................3

АЛҒЫ СӨЗ ............................................................................................................................................4

1-ТАРАУ. ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ БАҚЫТ: ӨЛШЕУ ЖӘНЕ ТҮСІНДІРУ МӘСЕЛЕСІ

1.1 Субъективті әл-ауқат қоғамдық даму көрсеткіштері жүйесінде ........................................13

1.2 Қазақстанды зерттеудің ғылыми тұрғыдан маңыздылығы .....................................................14

1.3 Эмпирикалық жұмбақ ......................................................................................................................16

1.4 Зерттеулердің қазіргі жай-күйі және шешілмеген мәселе ....................................................17

1.5 Зерттеу міндеті және дәлелдеу стратегиясы ............................................................................19

2-ТАРАУ. БАҚЫТ ӘЛЕУМЕТТАНУЛЫҚ ӨЛШЕУ НЫСАНЫ РЕТІНДЕ

2.1 Жақсы өмірдің нормативтік идеалынан эмпирикалық бағалауға дейін ..........................23

2.2 Субъективті әл-ауқаттың құрылымы ........................................................................................25

2.3 Бақыт, өмірге қанағаттану және өмірді жалпы бағалау .......................................................28

2.4 Өмір сапасының төрт түрі және бақыттың талдамалық жүйедегі орны ..........................30

2.5 Субъективті әл-ауқатты өлшеу: сенімділік және салыстырмалылық ..............................35

2.6 Тіл, мәдениет және топаралық салыстырудың шектері .........................................................38

2.7 Бақыт әлеуметтік тұрғыдан бөлінетін нәтиже ретінде .........................................................40

2.8 Постсоциалистік және Орталық Азия контекстеріндегі салыстыру .................................42

2.9 Бәсекелес түсіндірмелік тетіктер ...............................................................................................45

2.10 Кейінгі талдаудың тұжырымдамалық негіздері ....................................................................47

3-ТАРАУ. ДЕРЕКТЕР, ӨЛШЕУ ЖӘНЕ ЭМПИРИКАЛЫҚ ТАЛДАУ СТРАТЕГИЯСЫ

3.1 Зерттеу дизайны: көптеген дереккөздерден бірыңғай дәлелдеу логикасына дейін ....50

3.2 Халықаралық дереккөздер: архивтер, зерттеулер және талдамалық есептер ...............54

3.3 Ресми ұлттық деректер сериясы: «Халықтың өмір сүру сапасы» зерттеуі .....................60

3.4 Тақырыптық ұлттық және аумақтық зерттеулер ....................................................................62

3.5 Нәтижелік көрсеткіштер және оларды талдау қағидалары .................................................66

4-ТАРАУ. ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ДИНАМИКА ЖӘНЕ ЕЛДІҢ ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ОРНЫ

4.1 Постсоциалистік трансформация тарихи контекст ретінде .................................................71

4.2 World Happiness Report деректері бойынша халықаралық салыстырмалы динамика ...74

4.3 2018–2023 жылдардағы ресми ұлттық деректер сериясы ...................................................78

4.4 Орташа мәндер, үлестірімдер және субъективті бағалаулардағы теңсіздік ....................82

4.5 Қазақстан посткеңестік елдер арасында ................................................................................84

4.6 Қазақстан Орталық Азия елдері арасында .............................................................................87

4.7 Даму деңгейі ұқсас елдермен салыстыру ................................................................................93

4.8 Байқалған және модель бойынша күтілетін өмірді бағалау ...............................................96

4.9 Қазақстанның халықаралық орнының сезімталдығын талдау ...........................................98

5-ТАРАУ. СУБЪЕКТИВТІ ӘЛ-АУҚАТ БАҒАЛАУЛАРЫНЫҢ ТҰРАҚТЫЛЫҒЫ

5.1 Халықаралық және ұлттық дереккөздердің өзара сәйкестігі .............................................103

5.2 Субъективті әл-ауқат құрамдастарының сәйкестігі ............................................................106

5.3 Нәтижелердің өлшеу тәсіліне сезімталдығы .......................................................................108

6-ТАРАУ. СУБЪЕКТИВТІ ӘЛ-АУҚАТТЫҢ ӘЛЕУМЕТТІК БӨЛІНІСІ ЖӘНЕ ОСАЛ ТОПТАР

6.1 Әлеуметтік теңсіздікті зерттеудің талдамалық қағидаттары .............................................112

6.2 Жыныс пен жас: орташа айырмашылықтардың шағын болуы және жас топтары бойынша айқын әркелкілік .........................................................................................113

6.3 Білім және әлеуметтік-кәсіби мәртебе ..................................................................................117

6.4 Материалдық жағдай әлеуметтік жіктелу өлшемі ретінде ...............................................123

6.5 Отбасылық-демографиялық жағдай .......................................................................................124

6.6 Денсаулық және психологиялық қолайсыздық ....................................................................125

6.7 Елді мекен түрі: қала және ауыл .............................................................................................129

6.8 Бөліністің төменгі бөлігі және әлеуметтік осалдықтардың ұштасуы ..............................134

7-ТАРАУ. ӨМІРГЕ ҚАНАҒАТТАНУДЫҢ ӨҢІРЛІК АЙЫРМАШЫЛЫҚТАРЫ ЖӘНЕ АУМАҚТЫҚ КОНТЕКСТ

7.1 Әл-ауқатты зерттеудегі аумақ ұғымының мәні ....................................................................139

7.2 Деректер және нәтижелерді түсіндіру қағидалары .............................................................140

7.3 Өңірлік айырмашылықтар: ұлттық орташа көрсеткіш бастапқы нүкте ретінде ..........142

7.4 Неліктен бір ғана орташа мән жеткіліксіз .............................................................................144

7.5 Өңірлік айырмашылықтар немен түсіндіріледі ....................................................................147

7.6 Субъективті бағалау және өңірдің объективті жағдайлары ...............................................149

8-ТАРАУ. РЕСУРСТАР ЖӘНЕ ӘЛЕУМЕТТІК ҚОРҒАЛҒАНДЫҚ МЕХАНИЗМДЕРІ

8.1 Формалды ресурстан нақты қорғалғандыққа дейін ............................................................152

8.2 Макроэкономикалық ахуал және оның отбасы жағдайына ықпалы ..............................154

8.3 Материалдық ресурстар, қаржылық қор және борыштық осалдық ...............................155

8.4 Жұмыспен қамтылу, еңбек жағдайының тұрақтылығы және уақыт ресурстары ........167

8.5 Денсаулық және емделуге қолжетімділік .............................................................................169

8.6 Қоғамдық қызметтер, қауіпсіздік және әлеуметтік қорғау ...............................................172

8.7 Институттарға сенім және ортаның қабылданатын сенімділігі .......................................175

8.8 Дәлелдердің иерархиясы .........................................................................................................179

9-ТАРАУ. ӘЛЕУМЕТТІК ҚАТЫНАСТАР, БЕЙІМДЕЛУ ЖӘНЕ ӨМІРДІ БАҒАЛАУДЫҢ МӘДЕНИ ТӘСІЛДЕРІ

9.1 Өмір сүру жағдайларынан әлеуметтік механизмдерге қарай ............................................181

9.2 Деректер және талдамалық стратегия ...................................................................................183

9.3 Жақын қарым-қатынастар: мәртебеден гөрі олардың атқаратын қызметі маңызды ....184

9.4 Бейімделу: шынайы мақсаттар күткен нәтижеден бас тартумен бірдей емес ...............186

9.5 Мәдени нормалар және символдық сәйкестену ..................................................................188

ҚОРЫТЫНДЫ .............................................................................................................................199

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ....................................................................212

А ҚОСЫМШАСЫ .........................................................................................................................221

Б ҚОСЫМШАСЫ .........................................................................................................................228

В ҚОСЫМШАСЫ .........................................................................................................................232

Г ҚОСЫМШАСЫ .........................................................................................................................238

НЕГІЗГІ ҰҒЫМДАР МЕН ӨЛШЕУ САНАТТАРЫНЫҢ ТЕЗАУРУСЫ ...................239

СКАЧАТЬ

Аннотация
Монография Қазақстандағы бақыт пен өмірге қанағаттануды әлеуметтанулық тұрғыдан зерттеуге бағытталған. Зерттеудің негізгі назарында субъективті бағалаулардың деңгейі, оларды өлшеудің сенімділігі, әртүрлі көрсеткіштердің салыстырмалылығы, нәтижелердің уақыт бойынша тұрақтылығы, сондай-ақ әлеуметтік және аумақтық айырмашылықтар қарастырылады.

Зерттеудің эмпирикалық негізін World Database of Happiness, World Values Survey, Gallup World Poll және World Happiness Report деректері, Қазақстан Республикасы Ұлттық статистика бюросының ресми зерттеулері, сондай-ақ Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігі Ғылым комитетінің Философия, саясаттану және дінтану институтының тапсырысы бойынша 2021-2025 жылдары жүргізілген халық арасында тақырыптық сауалнама материалдары құрайды.

Монографияда Қазақстанның халықаралық деңгейдегі орны мен уақыт бойынша өзгеру динамикасы, бақыт, өмірге қанағаттану, өмірді жалпы бағалау және аффективті әл-ауқат арасындағы айырмашылықтар, сондай-ақ субъективті бағалаулардың материалдық қамтамасыз етілу деңгейімен, жұмыспен қамтылумен, денсаулық жағдайымен, отбасылық және әлеуметтік қатынастармен, институционалдық ортамен, тұрғылықты жерімен және мәдени ұстанымдармен байланысы қарастырылады.

Кітап әлеуметтанушыларға, субъективті әл-ауқатты зерттеушілерге, әлеуметтік статистика және мемлекеттік саясат саласындағы мамандарға, оқытушыларға, әлеуметтік ғылымдар саласындағы докторанттар мен магистранттарға арналған.

Монография Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігі Ғылым комитетінің қаржыландыруы аясында дайындалған (грант № AP22686408 «Қазақстан халқының бақытына әсер ететін факторларды аймақтар бойынша салыстырмалы талдау»).

Авторы: Ш.М. Тленчиева Ш.Е. Джаманбалаева