2023 жылғы 22 маусым бейсенбіде ҚР ҒЖБМ ҒК Философия, саясаттану және дінтану институтында "Шығыс пен Батыс диалог жүйесіндегі тарихи тұлғалар: сабақтастықтың философиялық аспектілері" тақырыбында республикалық дөңгелек үстел отырысы өтті.

ФСДИ Философия орталығының ғылыми қызметкерлері ұйымдастырған дөңгелек үстел жұмысына белгілі қазақстандық ғалымдар мен халықаралық сарапшылар, қоғам қайраткерлері қатысты.

Дөңгелек үстел отырысын ҚР ҒЖБМ ҒК Философия, саясаттану және дінтану институтының Бас директоры, ҚР ҰҒА академигі С.Т. Сейдуманов құттықтау сөзімен ашты.

      Өз сөзінде С.Т. Сейдуманов біздің еліміз турбуленттілік жағдайында, бір жағынан, әлеуметтік қатынастарды қалыптастыруда тарихи мәдени дәстүрлерді сақтай отырып, қоғамның өмір сүруінің жаңа ережелерін жасауға ұмтылатынын, екінші жағынан оларды әділ әлеуметтік мемлекет тұжырымдамасында көрсетілген ең жақсы үлгіні табысты іске асыру үшін реформалайтынын атап өтті. Әділдік құбылыс ретінде ғылыми зерттеудің ең басым бағыты болып табылады.

     Ұлы Даланың тарихи тұлғаларының жетістіктері қалыптасқан терең этикаға байланысты көптеген философиялық мәселелерді түсіну үшін орасан зор ғылыми әлеует береді, көптеген заманауи өзекті идеялар мен тұжырымдамалық схемалар өзекті болып табылатын кең пікірталас кеңістігін жасайды. Бұл біздің түркі және қазақ ойшылдарының шығармашылығы гуманитарлық сала зерттеушілерінің қызығушылығын тудырды. Қазақстандық қоғамдық ғылым олардың мұрасын зерттеуге лайықты үлес қосты. Өткен ғасырдың алпысыншы жылдарының ортасында Қазақ КСР Ғылым Академиясының Философия және құқық институтында Әл-Фарабидің философиялық мұрасын зерттеумен айналысатын шығармашылық топ құрылды. Әл-Фараби философиясының ғылыми зерттеулерінде дамудың жаңа бағдарлары мен басымдықтарын іздеу фарабиология саласындағы аға әріптестердің жасампаз ғылыми қызметіне сүйенеді, - деп атап өтті С.Т. Сейдуманов.

Сондай-ақ дөңгелек үстелге қатысушылар өз жұмыстары барысында Ұлы Дала ойшылдарының шығармашылығы аясында әділеттілік құбылысының мәні мен мазмұнын аша алатынына сенім білдірді.

Осыдан кейін дөңгелек үстел модераторы ФСДИ Философия орталығының директоры С.Е. Нұрмұратов, әл-Фараби атындағы ҚазҰУ профессоры, философия ғылымдарының докторы Т.Х. Ғабитовке сөз берді. Ғалым "Қазақ философиясындағы тарих тұлғасы" тақырыбында баяндама жасады.

Одан әрі отырыс барысында дөңгелек үстелдің басқа да халықаралық қатысушылары қоғамның тұтас қайта форматталуы жағдайында тұлғаның рухани қалыптасу процестерінің призмасы арқылы қазіргі заманның жаһандық трансформациясы жағдайында әділдіктің мазмұнына және оны қазақстандық қоғамда іске асыруға өз бағалары мен жаңа тұжырымдамалық тәсілдерін ұсынды.

     Дөңгелек үстелде спикерлер ретінде төмендегі ғалымдар мен қатысушылар сөз сөйледі:

 

      Барлыбаева Гаухар Гинаядовна - ҚР ҒЖБМ ҒК Философия, саясаттану және дінтану институтының бас ғылыми қызметкері, философия ғылымдарының докторы, Келдинова Айман Бауыржанқызы -ҚР ҒЖБМ ҒК Философия, саясаттану және дінтану институтының ғылыми қызметкері, PhD докторанты,"Ұлы дала ойшылдарының шығармашылығындағы әділеттілік идеясы".

     Шадманов Құрбан Бадриддинұлы - Ибн Сина атындағы Бұхара мемлекеттік медицина университетінің профессоры, философия ғылымдарының докторы "Бірінші Шығыс Ренессанс кезеңіндегі Шығыс перипатетиктерінің ғылыми-рухани мұрасы".

Сәбит Мұрат- философия ғылымдарының докторы, профессор, "Нильс Бор ұлы ғалым және ойшыл ретінде".

     Раев Дәулетбек Сәдуақасұлы - әл-Фараби атындағы ҚҰУ-ден философия ғылымдарының докторлары, профессор "Аманжол Қасабекұлы – ғылымды Ар азығы Еркен тұлға".

      Сімтіков Жомарт Құдайбергенұлы - Абай атындағы Қазақ ұлттық педагогикалық университетінің кафедрасы, саясат ғылымының докторлары, профессор "Қазақ батырлары Әжібай батыр Найманбайұлының жеке өмірі".

Сағықызы Аяжан - ҚР ҒЖБМ ҒК Философия, саясаттану және дінтану институтының бас ғылыми қызметкері, философия ғылымдарының докторы, "Қазіргі әлемдегі тұлғаның рөлі" профессоры.

       Сартаева Раушан Сұлтанқызы- ҚР ҒЖБМ ҒК Философия, саясаттану және дінтану институтының бас ғылыми қызметкері, философия ғылымдарының кандидаты, қауымдастырылған профессоры, "Әділетті Қазақстан "жобасын негіздеудегі даму мәселелері".

       Әлжан Қуаныш Ұзақбайұлы- ҚР ҒЖБМ ҒК Философия, саясаттану және жәдігерлер институтының жетекші ғылыми қызметкері, философия ғылымдарының кандидаты, қауымдастырылған профессоры, "Әділеттілік контексті".

Аташ Берік Мұратұлы - Әл-Фарабиатындағы ҚазҰУ-дің профессоры, философия ғылымдарының докторы,"Түркі-қазақ дүниетанымындағы сандар мистикасының қалыптастырушы семантикасы".

        Қоңырбаева Күлсия Мағражқызы-ҚР ҒЖБМ ҒК Философия, саясаттану және дінтану институттарының жетегі ғылыми қызметі, философия ғылымдарының кандидаттары "Тарихи-мәдени контекстегі Әділет идеялары".

         Қоянбаева Гүлнара Ромсейітқызы- ҚР ҒЖБМ ҒК Философия, саясаттану және дінтану институтының жетекші ғылыми қызметкері, философия ғылымдарының кандидаты, "Қазақстан қоғамындағы әлеуметтік келісім мәселесі".       

Елеуқұлова Гүлнар Қ,Сәтбаев атындағы университеттің доценті, философия ғылымдарының кандидаты,"Қазақ даласының эрудиті" .

Yeleukulova Gulnar K. – Associate Professor Satbayev university, Candidate in Philosophical Science «A Polymath of the Kazakh Steppe».

        Күлбашева Ғалия Қасымханқызы- Қорқыт Ата атындағы Қызылорда университеті, философия және әлеуметтік-гуманитарлық пәндер кафедрасының доценті, философия ғылымдарының кандидаты "Юсуф Баласағұни өндірісіндегі ежелгі түзету Үкіметінің рецепті "Кутадгу билиг".

Бейсбаев Саясат Ералыұлы -ҚР ҒЖБМ ҒК Философия, саясаттану және дінтану институтының бас сарапшысы, "Қазіргі кезеңдегі ұлы тұлғалар мұрасының маңызы: Бейбарыс бейнесі"

 

Омарова Гүлнар Сейіткәрімқызы – ҚР ҒЖБМ ҒК Философия, саясаттану және дінтану институтының жетекші ғылыми қызметкері, философия ғылымдарының кандидаты «Ә. Марғұлан шығармаларындағы Ергенекон ескерткіші».

Жаңабаева Динара Мұхтарқызы – ҚР ҒЖБМ ҒК Философия, саясаттану және дінтану институтының жетекші ғылыми қызметкері, PhD «Қазақ қоғамындағы әділеттілік ұстанымының маңызы».

Нүсіпова Гүлнар Игенбайқызы – ҚР ҒЖБМ ҒК Философия, саясаттану және дінтану институтының жетекші ғылыми қызметкері, PhD «Әл-Фараби мұрасы: қайырымдылық пен әділеттілік қағидаттары».

Мейрманов Аманжол Досжанұлы – Абай атындағы ҚазҰПУ аға оқытушысы, гуманитарлық ғылымдар магистрі «Қ.А. Ясауи этикалық іліміндегі рухани еркіндік және әділеттілік идеялары».

        Дөңгелек үстелге қатысушылардың сөз сөйлеу қорытындылары бойынша жалпы тұжырымдар мен келісілген ғылыми тезистер төрт негізгі блокқа біріктірілген сенімді ғылыми тезистер болды:

- Түркі әлемінің тарихи тұлғаларының рухани мұрасы: тарих және қазіргі заман;

-Түркі-қазақ ойшылдарының шығармашылығындағы бостандық пен әділдік идеясы;

- Қазіргі қазақстандық әлеуметтік-мәдени контекстегі өзара түсіністік пен келісім идеясы;

- Қазақстанда фарабиологияның қалыптасуы мен дамуы.

Барлық спикерлер атап өткендей, қазақстандық ғылымды Ұлттық ғылым академиясының тұңғыш Президенті Қаныш Сәтбаевсыз, қазақстандық диалектикалық логика философиялық мектебінің негізін қалаушы Жабайхан Әбділдинсіз елестету мүмкін емес.

Қоғамның әлеуметтік және рухани өмірінің кез-келген саласында өз билігі, тарихи тұлғалары бар, онсыз біздің тарихи өткенімізді елестету қиын. Сондықтан бүгінде барлық зерттеушілер түркі әлемінің және бүкіл адамзаттың тарихи тұлғаларының рухани мұрасын философиялық тұрғыдан ғылыми тұрғыдан түсініп, зерделеу үшін жұмысты жалғастыруға міндетті, - деп есептейді дөңгелек үстелге қатысушылар.   

Жалпы қорытындылар бойынша және спикерлердің баяндамалары мен баяндамалары негізінде "Шығыс пен Батыстың диалог жүйесіндегі тарихи тұлғалар: сабақтастықтың философиялық аспектілері" атты республикалық дөңгелек үстелді ұйымдастырушылар талқылау материалдарының арнайы басылымын қалыптастыру туралы шешім шығарды.

 

 

ФСДИ ақпараттық-ұйымдастыру жұмысы орталығы